Rối bời chữ nghĩa

Huy Phương

chunghiaroiboiTuần trước tôi vừa “nhập viện”. Nói cho cam, chẳng phải tôi xin vào Viện Mồ Côi làm gì vì đã quá già, cũng không phải vào Viện Hán Học xin thầy mấy chữ thánh hiền, vào Viện Thẩm Mỹ để sửa sang lại dung nhan, cũng chẳng phải vào viện Nghiên Cứu Mác- Lê Nin của ông Hoàng Minh Chính để làm quái gì, vậy mà bạn bè, bà con cứ nói một hai là tôi “nhập viện”.

Đơn giản là tôi mới vào nhà thương, hay nói chữ nghĩa là tôi vào nằm bệnh viện, cái gì mà cứ nằng nặc một hai gán ép cho tôi là “nhập viện”, cho danh chính ngôn thuận, nếu gọi nhà thương là viện thì bệnh nhân nằm nhà thương gọi luôn là “viện sĩ” cho được việc. Cũng như trước đây mấy chục năm, bọn Cộng Sản cứ một hai đòi “cải tạo” chúng tôi và đặt cho chúng tôi một danh từ khá kêu là “cải tạo viên”.

Từ trước năm 1975, chúng ta chữ nghĩa có lẽ còn ít ỏi, lại không thích dùng quá nhiều chữ Tàu, nên những chữ chúng ta dùng rất đơn giản, thế mà ngày nay…. Ngày nay, ngay cả những bạn ngày xưa dạy học cùng trường, sau này trong những cuốn đặc san của các cựu học sinh, cũng uốn viết, uốn lưỡi để nói rằng: “… năm 1972, tôi “nhận công tác giảng dạy” tại trường X.” nghe tức anh ách cả bụng. Đi dạy học thì cứ nói là đi dạy học, cần gì phải gọi là nhận công tác giảng dạy.

Ở hải ngoại nhiều bậc thức giả đã lên tiếng về cái điều gọi là loạn chữ nghĩa, mà cách dùng chứng tỏ CSBV lệ thuộc vào văn hóa Tàu Cộng một cách quái đản, khiến người ngoài nước không hiểu nổi khi đọc chữ nghĩa của người trong nước. Những chữ có “mùi Tàu” quen dùng và đã ảnh hưởng không ít đến truyền thông và người Việt ở hải ngoại vẫn thường nhan nhản thấy và nghe hằng trăm, nghìn chữ nghĩa nghe rổn rảng như những miếng sắt va chạm nhau của anh mù đấm bóp của những ngày tháng Saigon năm xưa, như những chữ “chất lượng”, “liên hệ”, “đăng ký”, “xuất khẩu”, “tranh thủ”, “khẩn trương”, “nhất trí, “hồ hởi-phấn khởi”, “bức xúc”, “nghiêm túc”, “quân hàm”, “sự cố”, “tham quan”, “chuyển ngữ”, “quá độ”, “cực kỳ”, v.v. “Thể tạng” con người thì trong nước dùng là “cơ địa”, nghe qua bạn có hiểu nổi không? “Triều cường” là gì? “Vĩ mô” là gì ? Nào là “chùm”, nào là “luồng”! Phải chăng phải tra cứu loại “tự điển Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam” mới hiểu nổi. Các bạn nghĩ thế nào với những danh từ kỹ thuật số (digital), máy quét (scanner), phần mềm (software)…

Trong địa hạt giao thông, vận tải không biết sao những người chuyên về các vấn đề này lại là những người thích dùng chữ mới, nghe rất kêu, cứng ngắc như “bê tông cốt sắt” nhưng rất vô nghĩa và xốp ruột như loại “bê tông cốt tre”, sản phẩm nổi tiếng của XHCN. Bạn nghĩ thế nào với những “cụm từ” (lại nói theo kiểu mới) như “kéo giảm tai nạn”,“ùn tắc giao thông”, “phân luồng xe chạy”, “bố trí lệch ca”để nói về giao thông, vận tải.

chunghiaroiboi

Rối bời chữ nghĩa CHXHCNVN. Nguồn ảnh: DCVOnline

– “Trong quá trình bê tông quá độ bị lún, sự cố bất ngờ các khuyết tật nên các đơn vị dược giao nhiệm vụ quản trắc phải báo cáo diễn biến đột xuất của hầm chui, và tôi đề nghị nâng tĩnh không của cầu lên từ 3m lên 3.5m.” (nói về cầu Văn Thánh)

– “Chốt lại vấn đề kích cầu sản xuất, tiếp theo mạch phân công nhiệm vụ phải tùy vào sự giải trình cũng như thái độ cầu thị của Bộ Trưởng.”

– “Phạm trù quản lý đô thị hiện nay có rất nhiều bất cập, mảng đô thị của chúng ta nói rất mờ nhạt.”

– “Phạm trù chuyên chở đại chúng chưa được phủ kín đến vùng dân cư đông đúc mà còn tồn tại nhiều lỗ hổng.” (phát biểu của Bộ Trưởng Giao Thông)

– “PMU 18 là sai phạm nghiêm trọng, bộc lộ yếu kém ở cấp vĩ mô, xin ông cho phóng viên nắm bắt giải trình cụ thể.” (câu hỏi của phóng viên nhà báo).

– “Vốn kiên cố hóa trường học giải ngân quá chậm.” (Ông Bộ Trưởng Giáo Dục nói về ngân sách giáo dục).

Những chữ nghĩa loại này nhan nhản trên báo chí, đài phát thanh, truyền hình trong nước (Việt Nam Cộng Sản). Chưa gặp được ông Thủ Tướng để phỏng vấn vì ông quá bận, thì ký giả báo đảng viết rằng: “Thủ Tướng có nhiều cuộc họp bất thường, chưa tìm được thời gian thích hợp để phỏng vấn, nên đành tranh thủ những khe hẹp […] của Thủ tướng để xen vào.”

Không biết đối với một vị nữ thủ tướng thì nhà báo có dùng nguyên văn như vậy không? Nói chung, đây là những danh từ rất lạ mà nhà báo trong nước hay các viên chức viết, báo cáo diễn văn, không viết nổi một câu văn bình thường dễ nghe, mà vì mặc cảm đã cố tạo ra những danh từ rất kêu, nhưng xem chừng vô nghĩa và rất dung tục. Hồi chúng ta còn ngồi ở ghế nhà trường mà viết những loại chữ nghĩa như thế trong bài luận văn thì chắc chắn bị thầy, cô “sổ toẹt”.

Trong ngôn ngữ, có một số tiếng do nhân gian dùng lâu thành quen, nên cũng có một số không đúng với nguyên nghiã của nó, tuy nhiên xã hội chủ nghĩa hiện nay đang có khuynh hướng cố tạo ra những danh từ kêu to, lạ lùng và không kém kỳ quái và thô lậu. Vì sao phải dùng “tình trạng của tôi rất căng, nếu nói ra không biết cô có nắm bắt được không?” hay “tranh thủ những khe hẹptrong chương trình dày đặc…của Thủ Tướng!”

Nhà văn Đặng Trần Huân lúc sinh thời đã có viết một bài báo nhan đề là “Nghĩ thương cho chữ nghĩa” cũng trong tấm lòng xót xa của những người trí thức nghĩ về tình trạng bất hạnh của ngôn ngữ đang bị biến dạng, dày vò một cách thô bạo trong bàn tay của những kẻ thiếu văn hóa.

Ba mươi ba năm nay, do tình thế của đất nước, ba triệu người Việt phải sống cuộc đời tỵ nạn ngoài quê hương của mình, sự khác biệt trong và ngoài nước càng ngày càng thấy rõ, từ văn hóa, phong tục, cho đến ngôn ngữ, khiến chúng ta không chỉ cảm thấy xa cách về địa lý mà còn ngay khi ở ngay trên quê hương, vẫn cảm thấy mình lạc lõng, xa lạ. Chúng ta có thể nhìn cách lối diễn tả, cử chỉ, ngôn từ, để biết người ấy ở đâu, chịu chi phối bởi thứ văn hóa nào.

Chỉ mong sao hải ngoại đừng “bê” nguyên con một bản tin của Hà Nội với những chữ nghĩa rối bời để ném vào mặt độc giả, hay viết lách , ăn nói bằng những loại chữ nghĩa mới mẻ, nghe rổn rảng nhưng thực sự kệch cỡm, vô nghĩa.

Nói xa nói gần, để kết thúc sự rối rắm này, tôi cũng xin loan báo với bạn bè, là tôi vừa “xuất viện”, vì ở đầu bài tôi bị “nhập viện”, may mắn không phải nhập nhà vĩnh biệt hay lò thiêu, thì đến lúc được “xuất viện”. Đây chắc chắn không phải ám chỉ tôi vừa tốt nghiệp Học Viện Cảnh Sát Quốc Gia, hay tốt nghiệp Viện Mác–Lê mà đơn giản là tôi vừa ra khỏi nhà thương. Vậy mà đi đâu bạn bè cũng chúc mừng tôi vừa “xuất viện”. Trong muôn nghìn thứ “viện” trên đời này sao chữ nghĩa Cộng Sản cứ bắt “viện” phải là cái “nhà thương”, mà chúng ta lại phải cứ dùng một cách lười biếng vô ý thức, cóp nhặt mà không hề suy nghĩ. Không lẽ bây giờ lại phải thua thêm một keo vì những thứ văn hóa, chữ nghĩa như thế sao?


Nguồn:  Huy Phương, Rối bời chữ nghĩa. Diễn đàn Việt Thức. December 4, 2012. DCVOnline minh họa.

16 comments on “Rối bời chữ nghĩa
  1. UncleFox says:

    Kính gửi BBT,
    Các cụ làm việc sao chán quá . Tôi đánh vật 2 ngày log-in vẫn trầy trật, mười lần chưa được một . Vừa khó sử dụng lại không hiệu quả thì thay đổi làm gì ?
    Nếu tình trạng này kéo dài chỉ vài tuần thôi thì tôi chắc chắn rằng chẳng còn ma nào mò vào đây nữa .
    Thành kính phân ưu … trước .

    • DCVMods says:

      Bạn đọc UncleFox nên gời ý kiến này đến BBT thay vì viết ở đây.

      • UncleFox says:

        Chẳng thấy cột “Gửi Bài”, “Ý kiến bạn đọc”, “Lưu Trữ” vv… đâu cả . Trước đây khi muốn viết còm thì có khung cài sẵn UNICODE rất tiện dụng, nay cũng biến mất luôn . Lại còn phải đánh mật mã trước khi post còm nữa mới thực là phiền phức .
        ĐCV phiên bản (?!) mới gây cho bạn đọc cả trời lận đận, nên sau 3 ngày trở lại chỉ thấy vỏn vẹn có dưới 3 cái còm -men .
        Bao nhiêu lần bị VC đánh không chết, chắc lần này Cụ Chánh Húng muốn tự tay đánh xem mình có ngã lăn quay ra hay chăng ?

        • nguoivehuu says:

          Hậy, vừa rồi ta phải nhờ tới cụ Chánh mới đầu thai vô đây được …Thôi, chui vào thì cũng cưa với lão chén mê nồn kẻo sợ dek có lần sau …
          Cheers
          nguoivehuu

        • Lê Văn says:

          Lo gì, cụ Chánh Hùng đánh không chết thì Tầu Cộng cũng sẽ đánh chết thôi…

          Lo chất đầy kho… rượu đợi ngày đưa đám Tổ Quốc đi là vừa quý cụ ơi!

          LV
          TB. Nói quý cụ đừng buồn, nhưng kiếp trước tôi vốn là… cóc… bói đâu trúng đó!

  2. Lê Văn says:

    Tôi vừa login vào với tên Lê Văn thì được DCV cho biết là tôi

    “Logged in as nguyễn tiến sĩ. Log out?”

    Chắc đây là luật của…. trời: Điều gì cũng sẽ thay đổi; không có gì tồn tại mãi mãi… kể cả làng Vũ Đại?!

  3. mythanh says:

    Ui, mt cũng ráng register để gặp Káo K mí qs chút xí, nhưng không biết có “lên” không đây?

    Có lẽ đây là cuộc CM “long trời lở đất” quá, hic!

    • UncleFox says:

      Đại ca ngỡ không còn cơ hội gặp lại TSM nữa rồi chứ .
      Giàng ạ ! Cổng Thiên Đàng của Thánh Phê-Rô chắc chửa khó qua như cổng làng Bân của cụ Chánh Hùng !

      • Lê Văn says:

        Cứ như sắp sửa đi… vượt biên không bằng… Ôi cảnh biệt li sao mà buồn… dzậy!

        LV

  4. MilitE says:

    Mềnh liều vô bãi mìn này đây.Toàn là mìn claynore à.
    Mềnh vốn là Hà Châu, là Tô Mã Ý cơ đấy, mà register hổng có vô. Ý a, mềnh lấy cái tân là MilitE thì vô.
    Vậy rằng thì và là mà, đây là cái Test – nguyên tử Bắc Hàn xem có hay hay chăng.
    Khi đọc lại có đúng cái nét mặt đẹp…chai của mềnh ru mà ?
    Vậy kính lạy ông họ Lã…Vọng. Chào tất cả nhà ta. Kính.

  5. Hà Châu says:

    Phạm Hà Châu :
    Mềnh thấy mễnh bi giờ là Hà Châu ( Trâu nước !)
    Vậy, thưa với BBT/ĐCVOnline như ri :

    Một yếu tố quan trọng trong chiến thuật cũng như
    văn thuật là GIẢN DỊ. Cái giản dị được tinh
    kết lại qua bao ý tưởng mà thành = Giản dị.

    Giản dị như ông Hồ vờ vịt xắn quần lên, lội tí ti
    trong ruộng, rồi tụi văn công hít hà làm rối lên,
    đưa hình ảnh lên. Giản dị mà ăn tiền.

    Vậy kính mong ĐCVOnline giản dị hóa đến tối đa, thì
    đó đã là một cánh cửa mời gọi đàn chim tan tác tìm
    về…đây khi gió mùa… bên Hồ Gươm mong chờ.

  6. Hà Châu says:

    Mềnh hiển thị là Trâu Nước như ri, ấy a tránh khỏi
    cái tên xì xố MilitE, làm cho Lê Văn buồn lắm.

    Sao nhà văn, ngán Xăng Đá chưa nào? Huề 1-1 nhé.

    Chúc những niềm vui, Lê Văn. Mong trang nhà này
    sẽ GIẢN DỊ trong sáng như hồi nào. Chào Lê Văn,

  7. CuuBinh says:

    Nhiều lần login vào nhưng vô bài nào cũng chẵng thấy cái box comment (đúng ra thì vô 10 bài chủ may ra có 1 bài thấy được cái box comment) thì làm sao mà viết và post góp ý ? Có lẽ dcvonline.net đổi mới để đuổi khéo bạn đọc.

  8. Hà Châu says:

    Cảm ơn và xin vĩnh biệt ĐCV Online.

    YY Phạm Hà Châu

    • Oanh Tran says:

      Toi la Tang day… xin nhan voi ong Ha Chau : ong nham qua.. khi ho, da may lan ong “bye bye” roi hi ??? co chi thi cho cung dong/ chang co chi thi cho cung tung ay nguoi ma thoi. (um ba la may cua tui khong co dau tieng quoc ngu..lam sao day ho BBT DCV????)

      • DCVMods says:

        Yêu cầu bạn đọc Oanh Tran dùng unicode (trên pc của bạn) viết tiếng Việt có dấu.
        DCVMods