Hoa Vi – không chỉ là vấn đề an ninh của riêng nước Mỹ

huawei1Manh Kim

Một lần nữa, tập đoàn viễn thông Trung Quốc Hoa Vi (Huawei) lại bị cáo buộc thẳng thừng tội làm gián điệp, với kết luận chắc như đinh đóng cột của Michael Hayden (giám đốc NSA từ 1999-2005; giám đốc CIA từ 2006-2009). Năm ngoái, ngày 8-10-2012 (sau một năm điều tra), Ủy ban tình báo Hạ viện Hoa Kỳ cũng công bố báo cáo cho biết, có bằng chứng rằng hai tập đoàn viễn thông Trung Quốc – Hoa Vi (Huawei) và Trung Hưng Thông Tấn (ZTE Corp) – đang trở thành hiểm họa an ninh đối với Mỹ. Chủ tịch ủy ban trên, dân biểu Cộng hòa Mike Rogers, thậm chí kêu gọi các công ty Mỹ ngưng làm ăn với Hoa Vi!

Có gì mờ ám?

Ủy ban điều tra Hạ viện tin rằng, Hoa Vi lẫn Trung Hưng Thông Tấn (đều có trụ sở chính ở Thâm Quyến) “đều không đáng tin cậy để có thể hoạt động tự do mà không bị ảnh hưởng từ nhà nước nước ngoài (ám chỉ Bắc Kinh) và do đó trở thành một hiểm họa đối với an ninh Mỹ cũng như các hệ thống của chúng ta”. Trong phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ ngày 13-9-2012, giới điều hành hai công ty trên khẳng định công ty họ không bao giờ “cúi đầu” trước ảnh hưởng Trung Quốc để sử dụng sản phẩm họ cho mục đích tình báo bởi hành động như thế chẳng khác gì tự sát. Đại diện Trung Hưng Thông Tấn cho biết, doanh số thiết bị hạ tầng viễn thông của họ cung cấp cho Mỹ năm 2011 là chưa đến 30 triệu USD, trong khi chỉ riêng hai nhà cung cấp lớn khác của phương Tây (Nokia Siemens Networks và Alcatel Lucent) đã chiếm tổng cộng 14 tỉ USD.

Nhậm Chính Phi, Hoa Vi. Nguồn: www.topnews.in
Nhậm Chính Phi, Hoa Vi. Nguồn: www.topnews.in

Tuy nhiên, báo cáo của Ủy ban tình báo Hạ viện Hoa Kỳ vẫn nhấn mạnh yếu tố nhạy cảm chính trị và an ninh quốc gia đối với sự hiện diện của Hoa Vi và Trung Hưng Thông Tấn tại Mỹ, đặc biệt trong thị trường viễn thông. Họ yêu cầu Ủy ban xem xét đầu tư nước ngoài Hoa Kỳ (CFIUS – một hội đồng liên bộ phụ trách giám định các thương vụ đầu tư nước ngoài vào Mỹ với người đứng đầu là Bộ trưởng tài chính Timothy Geithner) phải chặn đứng mọi vụ sáp nhập tại Mỹ mà Hoa Vi hoặc Trung Hưng Thông Tấn đứng sau. Hai công ty trên hiện là những tập đoàn viễn thông khổng lồ. Hoa Vi là nhà cung cấp lớn thứ hai thế giới về thiết bị-kỹ thuật viễn thông, hoạt động tại hơn 140 quốc gia, sử dụng 1.700 nhân viên tại Mỹ, với doanh số tại nước này lên đến 1,3 tỉ USD năm 2011 so với 765 triệu USD năm 2010. Trong khi đó, Trung Hưng Thông Tấn là nhà sản xuất điện thoại di động lớn thứ tư thế giới với 90.000 công nhân rải rác toàn cầu.

Năm 2011, CFIUS đã chặn đứng vụ Hoa Vi mua hãng máy tính 3Leaf Systems tại California. Cơ quan Điều tra Liên bang Hoa Kỳ (FBI) cũng đang xem xét cáo buộc việc Trung Hưng Thông Tấn bán thiết bị máy tính cho Iran (vi phạm luật cấm vận của Mỹ), trong khi Hoa Vi lại có khả năng bị điều tra tội tham nhũng, hối lộ và vi phạm bản quyền. Năm 2010, Motorola từng kiện Hoa Vi tội đánh cắp kỹ thuật. Motorola cho rằng một công nhân gốc Hoa của họ, Phan Thiệu Vĩ (Shaowei Pan), đã bí mật tuồn nhiều tài liệu mật cho đích thân Nhậm Chính Phi (người sáng lập Hoa Vi) trong nhiều năm ròng. Sau khi nghỉ Motorola, Phan Thiệu Vĩ lập công ty Lemko Corp và có quan hệ làm ăn trực tiếp với Hoa Vi… Năm 2003, Hoa Vi cũng bị Cisco Systems cáo buộc tội “sao chép bất hợp pháp” phần mềm điều khiển xa lộ Internet của họ…

Hoa Vi làm gì ở Mỹ?

Vài năm gần đây Washington bắt đầu cảnh giác sự có mặt các tập đoàn viễn thông Trung Quốc, đặc biệt Hoa Vi. Dù chiếm đáng kể thị phần viễn thông toàn cầu với vô số hợp đồng béo bở tại nhiều nước nhưng đến nay Hoa Vi vẫn không thể ký được hợp đồng nào, dù đơn lẻ, với các hãng viễn thông khổng lồ của Mỹ, từ AT&T, Sprint, T-Mobile đến Verizon. Với giới chính trị Mỹ, Hoa Vi là một cái tên gây dị ứng. Nguyên Bộ trưởng thương mại Gary Locke (đương kim đại sứ Mỹ tại Bắc Kinh) là một trong những người vận động quyết liệt chống lại sự thâm nhập của Hoa Vi vào Mỹ. Giới chính trị gia Mỹ tin rằng Hoa Vi là công cụ của Bắc Kinh trong cuộc chiến tình báo, đặc biệt khi người ta nhận ra rằng người sáng lập Hoa Vi là một cựu sĩ quan kỹ thuật từng có mặt trong quân đội Trung Quốc 10 năm (Nhậm Chính Phi).

Trước những khó khăn và rào cản, Hoa Vi đã thực hiện nhiều chiến lược tiếp cận, bằng cách này hay cách khác, chí ít cũng có thể ngoặm được một miếng trong thị trường viễn thông Mỹ với ngân sách đầu tư hạ tầng trung bình 30 tỉ USD/năm. Việc đầu tiên là tạo hình ảnh sạch sẽ như một công ty đa quốc gia chỉ biết làm ăn và hoàn toàn không bị chi phối bởi chính trị hay dính líu tình báo. Hoa Vi đã bung đậm để thuê nhiều viên chức điều hành từ các công ty phương Tây trong đó có Cisco, Ericsson, Intel, Nortel và Sun. Matt Bross – trước kia làm cho British Telecom và hiện là “tổng quản” chịu trách nhiệm kỹ thuật toàn cầu của Hoa Vi – trở thành người phương Tây đầu tiên gia nhập hàng ngũ họ. Và để Quốc hội Mỹ giảm bớt dòm ngó xăm xoi, Hoa Vi thậm chí thuê hãng lobby của William Cohen (Bộ trưởng quốc phòng Mỹ thời Bill Clinton) giúp thực hiện các chiến dịch vận động hậu trường. Tháng 2-2011, Hoa Vi còn gửi thư, đến cả Chính phủ Mỹ, “mời” tất cả cùng tham gia… điều tra hoạt động kinh doanh của họ tại Mỹ để xem họ làm ăn tử tế như thế nào!

Bill-Plummer, Huawei. Nguồn: www.teknofilo.com
Bill-Plummer, Huawei. Nguồn: www.teknofilo.com

Trong số những người phương Tây được Hoa Vi thuê mướn và tin cậy đặc biệt, phải kể đến William Plummer, hiện là phó chủ tịch kiêm phát ngôn viên của Hoa Vi tại khu vực Bắc Mỹ. Gia nhập Hoa Vi năm 2010, từng có 12 năm ngồi ở vị trí tương tự tại Nokia, Plummer đã chứng tỏ mình là người thuộc loại (biết) “ăn cơm chúa, múa tối ngày”. Tháng 3-2011, sau khi giới chức Mỹ ngăn cản thương vụ Hoa Vi mua hãng 3Leaf Systems, Plummer đã gặp nhiều nghị sĩ Mỹ với mục đích “giải cứu” thương vụ. Trình bày rằng Hoa Vi chẳng phải là tập đoàn nhà nước của Trung Quốc, Plummer nói thêm rằng Hoa Vi chỉ thu được 36% từ thị trường nội địa Trung Quốc, rằng nhà nước Trung Quốc không có cổ phần trong Hoa Vi, rằng Hoa Vi là công ty tư nhân hoàn toàn, với 100% cổ phần thuộc công nhân-nhân viên trong đó Nhậm Chính Phi chỉ giữ 1,42%. Hơn nữa, Hoa Vi không thể lên sàn chứng khoán vì luật Trung Quốc không cho một công ty tư nhân được phép cổ phiếu hóa.

Thành lập năm 1987 tại Trung Quốc, bắt đầu đổ bộ vào Mỹ vào dịp lễ Tình nhân 2001, với một nhóm nhỏ nhân viên lập văn phòng tại Plano (Texas – nơi mà CEO Nhậm Chính Phi ghé đến vào ba năm sau), Hoa Vi nhanh chóng phát triển thành công ty khổng lồ tại Mỹ. Văn phòng khiêm tốn tại Plano ngày nào bây giờ là một tòa nhà hơn 9.200 m2 và trở thành trụ sở chính của Hoa Vi tại khu vực Bắc Mỹ. Tính đến giữa năm 2011, Hoa Vi có 12 chi nhánh và bảy trung tâm nghiên cứu-phát triển tại Mỹ trong đó có trung tâm mới toanh tại Santa Clara (California). 75% nhân viên Hoa Vi là người quốc tịch Mỹ. Dù vậy, Hoa Vi vẫn chưa bao giờ được đón chào ở Mỹ.

SingleRAN của Hoa Vi là một thiết bị thuộc thế hệ các sản phẩm giúp tiết kiệm. Với thiết bị này (có thể xử lý cùng lúc nhiều loại tín hiệu – 2G, 3G, WiMax, CDMA, GSM; nằm gọn trong một chiếc hộp), nhà mạng sẽ không còn bận tâm thiết lập các hệ thống kết nối đơn lẻ khác nhau (cho từng loại tín hiệu). Mùa thu 2010, khi nghe tin Sprint Nextel chuẩn bị đấu thầu nâng cấp hệ thống, Hoa Vi xuất hiện, với đề nghị giúp nhà mạng này tiết kiệm được ít nhất 800 triệu USD chỉ trong năm hoạt động đầu tiên (sau khi sử dụng SingleRAN). Tuy nhiên, thượng nghị sĩ Cộng hòa Jon Kyl đã trở thành “kỳ đà cản mũi”. Ông thực hiện chiến dịch viết thư yêu cầu Sprint Nextel loại Hoa Vi khỏi cuộc đấu thầu. Bộ trưởng thương mại (lúc đó) Gary Locke (vốn là người Mỹ gốc Hoa với tên tiếng Hoa là Lạc Gia Huy) thậm chí đích thân điện cho CEO Dan Hesse (Sprint Nextel), bày tỏ “mối lo ngại sâu sắc” liên quan an ninh quốc gia có thể nảy sinh từ thương vụ. Thế là gói thầu 5 tỉ USD được chia cho Ericsson, Alcatel-Lucent và Samsung.

Một thái độ cảnh giác cần thiết, và không chỉ riêng với nước Mỹ!

Theo nhà phân tích Jones Ku thuộc hãng tài chính-ngân hàng Barclays, báo cáo của Ủy ban tình báo Hạ viện Hoa Kỳ (ngày 8-10-2012) có thể khiến các chính phủ châu Âu sẽ thực hiện những cuộc điều tra tương tự liên quan Hoa Vi và Trung Hưng Thông Tấn. Đầu năm 2012, cũng xuất phát từ mối lo ngại an ninh quốc gia mà Chính phủ Úc đã ngăn Hoa Vi tham gia thương vụ đấu thầu liên quan mạng băng thông rộng trị giá 37 tỉ USD của nước mình. Năm 2011, doanh số Hoa Vi lẫn Trung Hưng Thông Tấn tại Ấn Độ đều tụt giảm khi Chính phủ Ấn lập ra nhiều hàng rào khống chế. Cũng trong năm 2011, Ủy ban châu Âu đưa ra báo cáo cho biết Hoa Vi và Trung Hưng Thông Tấn đã được Bắc Kinh bí mật hậu thuẫn để có ưu thế cạnh tranh. Nhìn chung, nhiều công ty viễn thông thế giới đang tỏ ra thận trọng khi làm ăn với Hoa Vi. Stephane Richard, CEO của France Telecom-Orange (một nhà mạng hoạt động tại 33 nước) với trụ sở tại Paris, cho biết công ty mình không dùng thiết bị Hoa Vi cho hệ thống mạng tại (nước nhà) Pháp (dù có sử dụng thiết bị Hoa Vi cho các hệ thống mạng tại thị trường Bỉ, Anh, Tây Ban Nha và một số nước châu Phi).

Báo cáo của Ủy ban Hạ viện tình báo Hoa Kỳ thật ra chỉ là một thông điệp nữa mà Mỹ gửi đến Bắc Kinh, giữa những tiếng chuông gióng inh ỏi ngày một dày đặc, trong bối cảnh sự quan ngại Trung Quốc ngày càng gia tăng, ở nhiều lĩnh vực lẫn nhiều khu vực, khiến ảnh hưởng đến quyền lợi chính trị lẫn kinh tế Mỹ. Cuối tháng 9-2012, Chính phủ Barack Obama đã cấm một công ty Trung Quốc đầu tư vào bốn dự án năng lượng gió tại Oregon. Đây là lần đầu tiên mà một tổng thống Mỹ thực thi một lệnh cấm như vậy trong 22 năm! Chưa hết, Washington cũng đã gửi đơn kiện lên Tổ chức thương mại thế giới (WTO) cáo buộc Bắc Kinh trợ giá bất hợp pháp cho ngành xuất khẩu xe hơi và phụ tùng xe hơi. Và đây là lần thứ 9 mà Washington kiện Bắc Kinh lên WTO. Chân dung Trung Quốc đang được vẽ với những nét cọ rất xấu. Ai cũng bắt đầu sợ Trung Quốc. Họ đã làm gì để khiến thế giới quan ngại họ đến vậy? Ai sẽ có câu trả lời đúng nhất, nếu không là chính họ?

Xem thêm bài phỏng vấn Michael Hayden (19 July 2013)


Nguồn: Hoa Vi – không chỉ là vấn đề an ninh của riêng nước Mỹ. Manh Kim. Facebook. DCVOnline biên tập và minh hoạ.
Please follow and like us: